Icon--npo Icon--EO Icon--comment Icon--audio Icon--mail Icon--video Icon--image Icon--search Icon--pinterestCircle Icon--facebook Icon--facebookCircle Icon--twitter Icon--snapchat Icon--instagram Icon--clip Icon--whatsapp Icon--pinterest Eva Logo
28 april 2004

Wat ergernissen zeggen over jezelf

Iedereen ergert zich wel eens. Aan de file, die juist ontstaat op het moment dat jij haast hebt. Of aan de kopieermachine die stuk is als jij hem dringend nodig hebt. Maar behalve aan situaties ergeren we ons vooral aan andere mensen. Je ergeren is niet leuk. Maar... zelfs ergernissen hebben hun nut!

Vijf tips voor het omgaan met ergernissen

1. Blijf rustig als iemand zegt dat hij zich aan je ergert, en ga niet gelijk vertellen waar jij je aan stoort. Zeker wanneer iemand ergens boos over is, kun je beter rustig en vriendelijk reageren. Dat heeft vaak een positieve invloed op de wending van een gesprek.
2. Blijf jezelf trouw: waarin heeft de persoon gelijk met zijn opmerkingen en waarin niet? Feiten en emoties scheiden.
3. Realiseer je goed dat je persoonlijkheid niet hetzelfde is als de dingen die je kunt of hebt of juist niet kunt of hebt. Ergernis zegt dus nooit iets over jou als persoon maar alleen iets over je gedrag of een karaktertrek.
4. Probeer kritiek te zien als een gunst die iemand je verleent in plaats van als aanval. Doordat iemand je erop attendeert hoe je overkomt, kun je er iets aan doen, zodat je in de toekomst kunt voorkomen dat anderen zich aan je ergeren.
5. Durf jezelf te onderzoeken, maar realiseer je dat iemand zich ook ten onrechte aan je kan ergeren. Soms moet je het naast je neer durven leggen.

Ergernissen kunnen leiden tot zelfinzicht.

Juist omdat ergernissen kennelijk zoveel te maken hebben met de persoon die je bent of het gedrag dat je vertoont, kun je veel van je ergernissen leren. Er wordt zelfs beweerd dat je het meest kunt leren van de mensen met wie je het moeilijkst kunt omgaan. Rozendaal kan zich dat wel voorstellen, maar dan moet je wel bereid zijn eerlijk naar jezelf te kijken. ,,Je kunt een ander niet veranderen, maar het mooie van jezelf is dat je daar wel iets aan kunt veranderen. Als je bij jezelf leert herkennen wat de achterliggende feiten bij ergernissen zijn, ben je al een heel eind.”
Ergernis is dan niet meer alleen een naar gevoel dat je overkomt door toedoen van een ander, maar ook een signaal om over je eigen karakter en handelen na te denken. Door dit zelfinzicht kun je je ook beter voorstellen dat anderen zich wel eens aan jou kunnen ergeren. De meeste mensen kunnen zich bijvoorbeeld niet voorstellen dat ze arrogant over kunnen komen. Ieder mens heeft een blinde vlek. Dat wil zeggen: eigenschappen waarvan hij of zij geen besef heeft. De Bijbel zegt heel treffend dat je vaak meer met de splinter in het oog van de ander bezig bent, dan met de balk in je eigen oog. (Mattheüs 7: 3-5)
Rozendaal: ,,Het lijkt misschien comfortabel om je ogen te sluiten voor de dingen waar anderen zich bij jou aan ergeren, maar dat is natuurlijk niet zo. Relaties aangaan en onderhouden met mensen om je heen vereist een open blik, vereist kwetsbaarheid. Dat is natuurlijk hartstikke eng en dat blijft het ook.”
Maar als je je niet bewust bent van je eigen scherpe kantjes, maak je het jezelf moeilijk, meent Eland. ,,Dan kan het gebeuren dat je steeds mensen kwijtraakt en niet begrijpt waarom. Als je leert over jezelf na te denken, kun je met een open blik
relaties aangaan en veel problemen voorkomen.”

Wat zou het prettig zijn, als iedereen maar was zoals ik...

Ergernis kan je confronteren met je eigen zwakheden. Als je ontstemd bent over iemands gedrag, kan dat ook te maken hebben met een soort jaloersheid. Iemand is bijvoorbeeld erg extravert en krijgt daardoor veel aandacht. Eland: ,,Als je zelf introvert bent en graag wat meer in de belangstelling wilt staan, kun je je snel ergeren aan een extravert persoon. Dan ga je snel dingen denken als: zij moet ook altijd in het middelpunt staan. Terwijl je misschien diep vanbinnen ook zo zou willen zijn.”
Ook negatieve trekken van jezelf waar je voortdurend tegen vecht kunnen ergernis opwekken als je ze bij andere mensen uitvergroot ziet. Als je van nature niet erg besluitvaardig bent, maar daar hard tegen vecht, is het moeilijk te verkroppen als een ander ook traag in de besluitvorming is en geen enkele poging lijkt te doen daarin te veranderen

Ze zeggen iets over je gemoedsgesteldheid.

Ergernissen hebben soms ook te maken met emotionele labiliteit. Juist op momenten dat je niet lekker in je vel zit, erger je je sneller. Erg vervelend is het als je je stoort aan mensen met wie je dagelijks te maken hebt. ,,In dat geval is het misschien verstandig om het met de betreffende persoon te bespreken,” zegt Eveline Eland. ,,Je moet tenslotte weer samen door één deur kunnen. Alleen kun je dan beter niet op iemand toestappen met een boodschap als: ‘Ik vind het vervelend hoe jij voortdurend om aandacht vraagt.’ Dat is heel beschuldigend. Bovendien moet je ook naar jezelf durven kijken. Liefde en waarheid in relaties is belangrijker dan gelijk krijgen.”
Volgens Eland is het beter om in algemene termen je ergernissen bespreekbaar te maken. Bijvoorbeeld door te zeggen dat je het gevoel hebt dat jullie communicatie niet goed verloopt. Heeft die andere persoon dat gevoel misschien ook? Ook raadt ze af om over gevoelens van irritatie te praten op het moment dat je je ergert. ,,Ergernis wekt agressiviteit op. Als je je ergert, ga je snel dingen zeggen waar je achteraf spijt van hebt.” Spreuken 12:16 zegt met zoveel woorden: ‘Een dwaas laat zijn ergernis meteen merken, maar een verstandig iemand houdt zijn afkeer (even) voor zich.’

Eigenlijk zeg je: jij moet zijn zoals ik.

Sarien Rozendaal: ,,Het referentiekader voor ergernissen ligt vaak bij jezelf. Iemand is totaal anders dan jij, en jij kunt je gewoon niet voorstellen dat die persoon zo is. Je vraagt je af: waarom doet hij niet wat ik wil? Nou, die persoon is - net als jij - een zelfstandig individu.” Volgens Rozendaal is dit een probleem dat je nog wel eens bij vrouwen tegenkomt. Vrouwen denken vaak te weten wat hun omgeving nodig heeft zonder hierover duidelijk te communiceren en raken daardoor wel eens teleurgesteld en geïrriteerd.
,,Zo’n vrouw denkt: ik probeer toch juist het goede te doen, waarom is hij daar dan niet blij mee? Kennelijk kun je je moeilijk voorstellen dat iemand anders andere verwachtingen heeft of andere dingen wil dan jij.”

Ergernissen zeggen: dit is ‘te veel van het goede’.

Kernkwaliteiten of karaktertypen hebben ook allemaal een schaduwkant of ‘vervorming’. Oftewel, een kwaliteit kan ook doorschieten. Dat komt omdat mensen leren dat bepaald gedrag positief werkt en zich daarom vaker zo gedragen. Als een vrouw verschillende keren heeft gemerkt dat mensen positief reageren op haar daadkracht, zal ze nog sneller geneigd zijn om daadkrachtig te zijn. Als ze niet uitkijkt, kan daadkracht dan uitmonden in drammerigheid. Hetzelfde geldt voor zorgzaamheid. Mensen die overdreven zorgzaam zijn, lopen de kans betuttelend over te komen.
Als iemands kernkwaliteit doorgeschoten is, roept dat wrevel op in de omgeving. Mensen hebben veel waardering voor betrokkenheid, maar bezitterigheid wordt snel vervelend. Zorgvuldigheid is binnen veel werkkringen een goede eigenschap, maar als zorgvuldigheid uitmondt in starheid valt er moeilijk mee te werken. Mensen moeten dus altijd op hun hoede blijven dat goede eigenschappen in balans zijn.

Je bent boos omdat iemand iets doet, wat je zelf in je hart ook graag zou durven

Ze vertellen je iets over je eigen kwaliteiten. In zijn boek Bezieling en kwaliteit in de organisatie legt Daniël Ofman uit wat kernkwaliteiten zijn en wat zij te maken hebben met ergernissen. ,,Kernkwaliteiten zijn eigenschappen die tot het wezen (de kern) van een persoon behoren. (…). Het is iemands specifieke sterkte.” Ofman gelooft dat ieder mens bepaalde sterke punten heeft, zoals bijvoorbeeld daadkracht, zorgzaamheid, zorgvuldigheid, moed of inlevingsvermogen. Mensen zijn vaak zo gewend aan hun eigen kernkwaliteiten, dat ze die ‘normaal’ (bijna normatief) zijn gaan vinden. Iemand die bijvoorbeeld erg daadkrachtig is, vindt dat heel gewoon en meent dat iedereen deze eigenschap zou moeten hebben. Natuurlijk zijn in werkelijkheid geen twee mensen hetzelfde.

Ze zeggen ook iets over de relatie die je met iemand hebt.

Van iemand voor wie je waardering hebt, zie je ergerlijk gedrag makkelijker door de vingers, dan van iemand met een karakter of werkwijze waarvoor je weinig respect hebt. Rozendaal: ,,Als een medewerker behoorlijk slordig is, maar je hebt de ervaring dat alles toch altijd keurig op tijd in orde komt, zul je je minder snel ergeren aan de slordigheid. Maar als het product vaak anders is dan je had gewenst, ga je je bij voorbaat al aan iemand ergeren. Een positieve ervaring voorkomt ergernissen, maar een negatieve ervaring werkt ze in de hand.”

Ergernissen zeggen iets over je aard en bewogenheid.

Eland: ,,Waarschijnlijk heeft gevoeligheid voor ergernissen te maken met verschillen in karakters en met intensiteit van leven. Want als je écht ergens voor iets warmloopt, dan trek je het je sneller aan als iets anders gaat dan je gehoopt had.” Hoewel Eland gelooft dat iedereen zich wel eens ergert, kent ze mensen die zeggen nooit gevoelens van irritatie te hebben. „Maar ik vraag me af of het echt mogelijk is om je nooit te ergeren. Want misschien ben je dan onverschillig voor de wereld om je heen. Ergernissen zeggen voor mijn gevoel namelijk iets over het feit dat je iets belangrijk vindt.”

Ergernissen kunnen een positieve signaalfunctie hebben.

Rozendaal ziet ergernissen niet alleen als een negatieve emotie. Volgens haar kan er ook veel goeds uit voortkomen. Als je je bewust bent van je ergernissen, houdt het je scherp. Je maakt je ergens druk om waardoor er een lading energie vrij komt die je in staat stelt om actie te ondernemen. Stel dat je je nooit zou ergeren, dan zou je niet snel iets doen aan een verkeerde situatie!

Iritaties: je ontkomt er niet aan.

Ergernissen zijn emoties die ongevraagd naar boven komen, zelfs bij mensen die er verstand van hebben. Sarien Rozendaal (48) is senior trainer/adviseur bij SBI training en advies en ontmoet tijdens cursussen regelmatig mensen die tegen ergernissen aanlopen.
Zelf weet ze erover mee te praten: ,,Ik woon in het centrum van Utrecht en loop regelmatig vanuit mijn voordeur zo in de hondenpoep. Ik erger me steeds meer, waarschijnlijk omdat ik er totaal geen begrip voor kan opbrengen dat mensen hun hond laten poepen bij iemand op de stoep!’’
Ook Eveline Eland (31), ontwikkelingspsycholoog en werkzaam als psychologiedocent aan de Christelijke Hogeschool Ede en als stafmedewerker bij IFES Nederland, weet spontaan te vertellen waaraan ze zich het meest ergert. ,,Onlangs wilde ik een langzame automobilist inhalen en toen ging hij ook harder rijden. Tegelijkertijd kwam er een tegenligger aan. Ik werd vreselijk boos; waarom liet hij me niet fatsoenlijk inhalen? Achteraf dacht ik: misschien ergerde die man in de auto zich ook al heel lang aan mij omdat ik hem onbewust aan het opjagen was.”

Ergeren is over het algemeen geen prettige emotie, het wekt agressiviteit op, heeft een negatief effect op ons humeur en kan zelfs relaties verstoren. Zeker wanneer je het gebod van Christus om je naasten lief te hebben graag serieus in praktijk wilt brengen, zou je je het liefst aan niemand willen ergeren. Maar het gevoel onderdrukken helpt niet.
Sarien Rozendaal: „Je kunt niet zeggen: ‘nu erger ik me niet langer.’ Je ergert je aan dingen waar je geen invloed op hebt.”

Gelukkig leren ergernissen je veel over de ander en vooral over jezelf. Als je begrijpt waarom je een hekel hebt aan het gedrag van een ander, kun je je eigen ergernis relativeren, of er op z’n minst beter mee omgaan.

(body)

Ergernissen zijn emoties die ongevraagd naar boven komen, zelfs bij mensen die er verstand van hebben. Sarien Rozendaal (48) is senior trainer/adviseur bij SBI training en advies en ontmoet tijdens cursussen regelmatig mensen die tegen ergernissen aanlopen.
Zelf weet ze erover mee te praten: ,,Ik woon in het centrum van Utrecht en loop regelmatig vanuit mijn voordeur zo in de hondenpoep. Ik erger me steeds meer, waarschijnlijk omdat ik er totaal geen begrip voor kan opbrengen dat mensen hun hond laten poepen bij iemand op de stoep!’’
Ook Eveline Eland (31), ontwikkelingspsycholoog en werkzaam als psychologiedocent aan de Christelijke Hogeschool Ede en als stafmedewerker bij IFES Nederland, weet spontaan te vertellen waaraan ze zich het meest ergert. ,,Onlangs wilde ik een langzame automobilist inhalen en toen ging hij ook harder rijden. Tegelijkertijd kwam er een tegenligger aan. Ik werd vreselijk boos; waarom liet hij me niet fatsoenlijk inhalen? Achteraf dacht ik: misschien ergerde die man in de auto zich ook al heel lang aan mij omdat ik hem onbewust aan het opjagen was.”