Icon--npo Icon--EO Icon--eva Icon--eva-slogan Icon--comment Icon--audio Icon--mail Icon--video Icon--image Icon--search Icon--pinterestCircle Icon--facebook Icon--facebookCircle Icon--twitter Icon--snapchat Icon--instagram Icon--clip Icon--whatsapp Icon--pinterest Icon--youtube Eva Logo
19 maart 2019 in Geloof

Help, hoe weersta ik verleiding?

Waar denk jij aan bij het woord ‘verleiding’? Aan die reep chocola waar je niet aan mag komen nu je aan het lijnen bent? Aan die collega die je een beetje te leuk vindt? Aan je favoriete Netflix-serie die je eindeloos zou willen kijken, ten koste van je gezin? Of denk je aan iets heel anders?

Verleiding is alles wat jou bij God vandaan houdt. Dat zou een goede definitie kunnen zijn. Van alles kan verleiding dus zijn. Als het er maar voor zorgt dat er afstand komt tussen jou en Hem. Dat je, om het ouderwets te zeggen ‘aangevochten wordt in je geloof’. Dat is, volgens velen, de inhoud van de bede uit het Onze Vader ‘En leidt ons niet in verzoeking’: je smeekt God om je te beschermen voor al die vormen van kwaad die je verwijderen van Hem. 

Wat zijn eigenlijk mijn grootste verleidingen? vroeg ik me af. En ik wist het eigenlijk meteen al: de verleiding van de afleiding. Ik kan me zo verliezen in allerlei kijk- en leesdingen. Facebook- en pinterest-gluren, kranten spellen, whatsappen. Voor ik het weet is er weer een uur voorbij. Of meer. Ik denk dat er zo ongemerkt in mijn leven heel wat tijd verloren gaat. En dat ik allerlei gedachten krijg die ik niet wil hebben. Ik ga mezelf vergelijken met anderen, hebzucht komt bij mij naar boven, waaraan ik voorheen nooit behoefte had. Van nieuwsberichten word ik onrustig die op m’n scherm verschijnen. Dit wil ik eigenlijk niet… maar waarom doe ik dat dan toch?

Waarom vertrouwen we op het foute en willen we het slechte?

Toen ik het woord ‘verleiding’ intikte op internet viel het me op dat Bijbelstudies vooral dingen buiten onszelf noemen die ons bij God vandaan kunnen houden. Dingen dus als: geld, seks en macht. Het begeren van spullen, een oogje hebben op de man van een ander, het ambiëren van een geweldige carrière. De verleiding van kwaadsprekerij, oneerlijk zijn, roddelen of oordelen. En dat zijn natuurlijk ook dingen die niet deugen, en waar de een beter tegen bestand lijkt dan de ander. Maar is dat wel ten diepste waaraan we moeten denken? Wat is het waarom Paulus zegt: “Ik wil het goede doen, maar het goede doen kan ik niet” (Romeinen 7)? Waarom kiezen we voor het kwade, ook al weten we wat goed voor ons is? Waarom zien we het verkeerde, vertrouwen we op het foute en willen we het slechte?


Minder naar buiten, meer naar binnen

Filosoof Welmoed Vlieger, zoekt de oorzaak vooral in een gebrek aan bereidheid naar onszelf te kijken. We gaan veel te veel naar buiten en veel te weinig naar binnen, zegt zij: “De verleiding is niet het overtreden van een gebod, maar het voortdurend naar buiten rennen, je zintuigen achterna. Het niet in staat zijn je naar binnen te keren en in het diepst van je ziel naar jezelf te kijken. De grootste verleiding van deze tijd is dat we in deze haastige, jachtige en lawaaiige samenleving weinig ruimte maken voor reflectie, stilte, bezinning. We denderen maar door. Dat overkomt ons, lijkt het wel, want we moeten zo veel en er komt zo veel op ons af. En dat moeten we allemaal bedwingen en in de hand houden.

De bezinning verdwijnt daardoor en dat zie ik als het grootste kwaad, want daardoor gaat er veel wezenlijks verloren. Je verliest het zicht op jezelf, op je diepste drijfveren en emoties. Het zelfinzicht dat je krijgt door je regelmatig te bezinnen, verdwijnt omdat je steeds maar bezig bent met ervoor te zorgen dat alles onder controle is. Die controledrang, het leven volgens een vooraf bepaalde agenda, zorgt voor vervreemding. Je stelt jezelf dan niet meer de wezenlijke vraag: wat ben ik aan het doen? Wil ik dat wel? Past dat bij mij? Waarom doe ik dit eigenlijk? We hebben steeds weer de neiging die vragen te onderdrukken en naar buiten te rennen, naar anderen toe. Ook de kerk kan met opgelegde normen en hoge idealen het zicht op jezelf benemen en dus een verleiding zijn, hoe raar dat ook klinkt.”

(tekst gaat door onder de banner)

Verstrooiing

Graag haalt Welmoed een uitspraak van christen-filosoof Søren Kierkegaard aan: 'Iedereen droomt ervan met grote mensen en belangrijke gebeurtenissen gelijktijdig te zijn geweest of nog te worden. Maar God weet hoe weinigen er eigenlijk gelijktijdig met zichzelf durven te leven.'

Gelijktijdig met jezelf durven leven. Bij jezelf blijven. Jezelf, met alles wat in je is, onder ogen durven zien. Je afvragen: wat ben ik aan het doen? Wil ik dit wel? Wat is de juiste richting? Wat kan en zal ik kiezen? Die bezinning leidt ertoe dat er meer bedachtzaamheid en diepgang in je leven komt en dat, precies dat, behoedt je voor het kwade, voor de verleiding. Want dan kun je op tijd zeggen: nee, dit past niet bij mij. Nee, dit is niet het goede, dit is niet wat ik wil en wat God wil. 

Welmoed herkent het bij zichzelf ook: “Ook ik duik regelmatig de verstrooiing in. Terwijl ik, als ik naar binnen ga, dat inderdaad als confronterend ervaar, maar ook als een bevrijding: ik kan de grens weer trekken tussen mij en de ander, en tussen mij en de wereld om me heen die zo veel van me vraagt. En ik krijg meer begrip voor de ander, ik schort mijn oordeel wat vaker op. Er komt meer bedachtzaamheid in mijn leven, in plaats van gedachteloosheid.”


Het rode stoplicht

Hoe doe je dat, ‘naar binnen gaan’? Dagelijks een uur mediteren? Je nog meer voornemen stille tijd te houden, met de bijbehorende schuldgevoelens als dat niet lukt? Natuurlijk is het ‘lees je bijbel, bid elke dag’ het beste advies ooit. Blijf dat vooral doen, en als je dat nog niet deed, begin er dan vandaag nog mee. Maar ook in het dagelijkse ‘voortdenderende’ leven kun je de stilte beoefenen: door steeds weer naar jezelf terug te keren. In de auto, in de winkel, op je werk: innerlijk stil zijn, contact zoeken. Met jezelf en met God. Wees blij met dat rode stoplicht, die file, de rij bij de kassa, de trein met vertraging. Benut die om bezinning, stilte, denktijd in te bouwen. In de Bijbel staat niet voor niets: Dan zal de vrede van God, die alle verstand te boven gaat, uw hart en gedachten in Christus Jezus bewaren. (Filippenzen 4:7)

Ik denk aan de tip van Mirjam van der Vegt. Zij heeft thuis, bij haar stilteplek een fles met zand en water staan en zegt daarover: “Je kunt je leven vergelijken met een fles water met zand die steeds heen en weer bewogen wordt. In de hectiek van elke dag word je ‘troebel’ en ben je niet altijd meer in staat om duidelijk te zien of heldere beslissingen te nemen. De les van de fles is heel eenvoudig. Zet een fles een tijd stil en het water wordt vanzelf weer zuiver doordat het zand naar de bodem zakt. Stilstand brengt helderheid.


Adem in mij, heilige Geest,
Zodat ik het heilige denk.
Drijf mij voort, heilige Geest,
Zodat ik het heilige doe.
Verleid mij, heilige Geest,
Zodat ik het heilige liefheb.
Geef mij kracht, heilige Geest,
Zodat ik het heilige bescherm.
Bescherm mij, heilige Geest,
Zodat ik het heilige nooit verlies.

Gebed van Augustinus (354-430)


We zijn niet eenvoudigweg overgeleverd aan onze fouten en zwakheden. We kunnen iets doen. Van veel afhankelijkheden en verslavingen kunnen we ons bevrijden . Maar tegelijk ervaar ik dat ik niet alles kan wat ik wil, dat ik ondanks alle inzicht en methodes steeds de fout in ga. Maar als ik me dan voor God plaats en me aan Hem vertoon zoals ik ben, zonder mezelf af te kammen, doe ik de ervaring op van een nieuwe vrijheid: ik hoef mezelf immers helemaal niet onder controle te krijgen. Ik vecht en probeer van alles in me te verbeteren. Maar ik stuit steeds weer op mijn structuur en loop steeds weer in de val.

Als ik dan mijn lege handen aan God voorhoud, voel ik me helemaal vrij, vrij van elk streven om mezelf beter te willen maken, vrij van alle zelfverwijten, vrij van alle druk waaronder ik mezelf plaats. Dan voel ik iets van de vrijheid van de zonen en dochters van God, van de vrijheid dat ik in het huis van God mag zijn zoals ik ben, dat alles ondanks alle fouten en zwakheden in wezen goed is omdat ik in Gods goede handen ben, die mij door strijd en nederlagen, door succes en mislukking heen meer en meer omvormen tot het beeld dat Hij zich van mij heeft gemaakt. Anselm Grün, uit: Met hart en zinnen, een dagboek van wijsheid en geloof.

Tekst: Theanne Boer
 

Dit artikel verscheen eerder in ons magazine. Nog geen Eva-abonnee? Vraag hier een gratis proefnummer aan

Op 17 en 18 mei organiseren we onze jaarlijkse Kloosterretraite, waar we in stilte Gods aanwezigheid zoeken. Ga jij met ons mee?