Icon--npo Icon--EO Icon--eva Icon--eva-slogan Icon--comment Icon--audio Icon--mail Icon--video Icon--image Icon--search Icon--pinterestCircle Icon--facebook Icon--facebookCircle Icon--twitter Icon--snapchat Icon--instagram Icon--clip Icon--whatsapp Icon--pinterest Icon--youtube Eva Logo
7 maart 2019 in Lijf & leven

Jenneke Wolvers' zoon heeft autisme: ‘Hij heeft een rotsvast geloof’

In de kerk is iedereen welkom. Maar niet iedereen voelt zich welkom in de kerk. Zoals de op een na jongste zoon van Jenneke en Gijsbert Wolvers. Hij heeft de diagnose PPD-NOS, een vorm van autisme. “Zijn geloof is rotsvast,” zegt Jenneke, “Dat is dan ook weer te danken aan zijn autisme. Maar het is natuurlijk jammer dat hij in de kerk zijn draai niet kan vinden.”

Veel kinderen met autisme, maar ook kinderen met hoogbegaafdheid, hebben een sterk rechtvaardigheidsgevoel. “Ik vind dat een prachtige eigenschap. Maar in de kerk gebeuren soms dingen die onze zoon niet kan plaatsen of oneerlijk vindt. Hij gaat daarover steevast in discussie en hij houdt daarbij niet zo van nuances. Doordat hij zo rechtlijnig is, vindt hij mensen die nuanceren al snel onoprecht. In zijn ogen zijn het allemaal toneelspelers en is hij de enige die wel eerlijk is. Hij voelt ook niet alles aan in het sociale verkeer. Hij weet niet van ophouden. Signalen dat zijn gesprekspartner er genoeg van heeft, pikt hij niet op. Ik zou soms z’n schedel wel willen lichten om te kijken wat zich daaronder nu precies afspeelt.”

Huisgodsdienst

De rechtlijnigheid van Jennekes zoon heeft ook voordelen, vertelt ze. “Aan zijn geloof valt niet te tornen. We lezen samen na de avondmaaltijd in de Bijbel. Die is onze Bron. We proberen in gesprekken erna de kern van het geloof onder de aandacht te brengen, het persoonlijk geloof in een persoonlijke God. Dat is iets wat ouders altijd kunnen proberen, gewoon aan tafel, of je nu een kind met autisme hebt of niet trouwens. Ik noem het onze huisgodsdienst.”

Dagboekje

Jenneke Wolvers is een van de auteurs van een ‘Bijbels dagboek voor jongeren’ met autisme. Dit gebruikt ze zelf ook bij haar huisgodsdienst. “Veel preken en Bijbelstudies starten met een verhaal dat aansluit bij de belevingswereld van jongeren. De stap van die situatie naar de Bijbeltekst is voor veel jongeren met autisme te groot. In dit boekje beginnen we dus altijd met een Bijbeltekst, die we daarna stukje bij beetje uitleggen. Pas aan het eind komt de toepassing. Mensen met autisme hebben vaak ook moeite met beeldspraak. En dat terwijl de Bijbel daar vol mee staat. Neem alleen de gelijkenissen. In ons boekje worden beelden altijd uitgelegd.”

Vreemd gedrag

“Onze zoon heeft het heel lang volgehouden in de kerk. Dankzij zijn hoge intelligentie kon hij veel compenseren. Maar toen hij ook een angststoornis ging ontwikkelen, had hij steeds het gevoel dat gemeenteleden naar hem keken. Hij ging zich daardoor vreemd gedragen, wat ervoor zorgde dat mensen juist naar hem gingen kijken. Het is pijnlijk als je dat ziet gebeuren. Hij had dat zelf ook door en daarna mocht hij van ons een andere kerk uitzoeken. Omdat hij ook daar de aansluiting mist, gaat hij op dit moment niet meer naar een kerk. . Mijn man heeft daar wel moeite mee. Ik heb dat losgelaten, al vind ik het wel jammer. Vind maar eens een auti-vriendelijke kerk…”

 

Auti-vriendelijke kerk

Ze zijn er wel, auti-vriendelijke kerkdiensten. Op verschillende plekken in Nederland worden regelmatig vieringen gehouden speciaal voor kinderen met ASS, de verzamelnaam voor alle stoornissen in het autistische spectrum. In de kerk van Jenneke, de hervormde Eben-Haëzerkerk in Apeldoorn, is er zelfs iedere veertien dagen een speciale Bijbelkl-ass. “Ik was eigenlijk nooit zo voor die aparte groepen in de kerk. Want het unieke van een kerk is juist dat we daar met iedereen leren omgaan. De melkboer en de notaris, de bejaarde en de peuter, we horen bij elkaar en vullen elkaar aan.”

Toch is Jenneke blij met de Bijbelkl-ass in haar gemeente. “Eens in de veertien dagen krijgt een klein groepje tieners met autisme tijdens de ochtenddienst de Bijbel uitgelegd op een manier die zij begrijpen. Ik hoop dat dit hen helpt om zich thuis te gaan voelen in de gemeente. Ik begrijp heel goed dat een dominee niet de hele kerkdienst kan richten op mensen met autisme. Dat zou onze zoon ook helemaal niet willen. Hij wil het liefst normaal gevonden worden.”

Burn-out

Ook volwassenen met autisme hebben het moeilijk in de kerk, vertelt Jenneke. “Ik ben voorzitter van het platform ‘autisme in de kerk’. Laatst organiseerden wij een bijeenkomst voor vrouwen met autisme. Het raakte me toen ik hoorde hoeveel energie het hen kost om in de gemeente mee te komen. Ze lopen op hun tenen en sommigen zitten tegen een burn-out aan. In de kerk wordt veel georganiseerd en met elkaar gepraat. Deze vrouwen moeten vaak nee zeggen, bijvoorbeeld voor de kinderoppas of Bijbelkring, omdat ze zo gevoelig zijn voor prikkels. Maar ze willen ook niet aan de zijlijn staan. Ik denk dat we elkaar meer ruimte moeten geven om en niet te snel oordelen als iemand niet meedoet.”

Familie

“We zijn aan elkaar gegeven in de gemeente. Mijn zoon is de naaste die God naast ons heeft gezet. Ik was laatst in een kerk waar de gemeenteleden werden aangesproken als broeders en zusters. Dat raakte mij. Bij je broer of zus heb je warme gevoelens. Dat heb je dus ook bij degene die in de kerk naast je zit. Dat is, als het goed is, iemand bij wie je je tranen kunt laten lopen. Met wie je samen optrekt. Ik verlang ernaar dat we steeds meer met die familieblik gaan kijken naar de mensen die in de kerk om ons heen zitten.”

Tips

  • Mensen met autisme hebben veel te geven. Ze zijn vaak creatief of intelligent. Ze zijn goed met computers of vinden het leuk om spelletjes te doen. Vraag daar eens naar.
  • Probeer leeftijdsgrenzen te doorbreken. Een 16-jarige jongen met autisme kan misschien prima meekomen met een filosofiegroepje voor 20+-ers.
  • Loop, na afloop van de dienst, niet uit gewoonte naar het groepje met wie je altijd al praat, maar zoek eens iemand anders op.
  • Misschien kun je een moeder van een kind met autisme ontlasten door af en toe een dagdeel op te trekken met haar zoon of dochter.
  • Soms lopen in een kerkdienst dingen net even anders. Dat kan zorgen voor verwarring bij mensen met autisme. Laat als predikant duidelijk merken dat u de regie hebt. Zeg: We doen het even anders dan normaal, maar het komt goed. Wees voorspelbaar.  

Naar aanleiding van: Bijbels dagboek voor tieners. Helder, informatief, concreet. Tera Voorwinden en Jenneke Wolvers (red.) Uitgeverij Columbus.

 

Lees een uitgebreider artikel over dit thema in Eva 2. Als je nu een jaarabonnement afsluit, ontvang je het nieuwste boek van Brené Brown of de nieuwste cd van Lauren Daigle! Bekijk hier de aanbiedingen.

Tekst: Jacomine Oosterhoff