Icon--npo Icon--EO Icon--comment Icon--audio Icon--mail Icon--video Icon--image Icon--search Icon--pinterestCircle Icon--facebook Icon--facebookCircle Icon--twitter Icon--snapchat Icon--instagram Icon--clip Icon--whatsapp Icon--pinterest Icon--youtube Eva Logo
30 april 2018 in Opvoeding en gezin

Vera's zoon heeft ODD, ADHD en dysfasie: 'Hij zoekt steeds de conflicten op'

ADHD, ODD en een spraak-taalontwikkelingsstoornis (dysfasie). Drie diagnoses die zijn vastgesteld bij Jelle (12), de zoon van Vera. Diagnoses die niet alleen hun invloed hebben op hemzelf, maar op het hele gezin. "Jelle zoekt graag contact. Maar tegelijk is dat een probleem, want tijdens dat contact gaat hij met opzet de ander ergeren en conflicten zoeken."

Vera (44): “Jelle is ons vijfde kind. Hij werd geboren na een gecompliceerde zwangerschap en bevalling. Al snel bleek dat hij geen makkelijke baby was. Vooral in zijn eerste levensjaren vroeg hij veel meer tijd van me dan de andere kinderen hadden gedaan. Hij zocht altijd de grenzen op. Zowel figuurlijk als letterlijk, want hij wist altijd wel een manier te bedenken om uit zijn bed of box te klimmen of uit de tuin te ontsnappen. Voor mijn gevoel kwam ik nooit meer ergens anders aan toe dan aan zijn verzorging. We hebben toen hulp in huis genomen en een oppas gezocht, zodat ik wat tijd voor mezelf zou krijgen, maar hij reageerde heel onrustig op de komst van andere mensen in huis. Uiteindelijk ben ik gestopt met werken om hem zo veel mogelijk regelmaat en stabiliteit te kunnen bieden.

Zou hij later verkering of een huwelijk aankunnen?

Omdat Jelle niet goed leerde praten, schakelden we een logopediste in. Zij stelde vast dat hij een spraak- en taalontwikkelingsstoornis had, maar ook dat er veel meer aan de hand was dan dat, dus stuurde ze ons door. Uiteindelijk werd Jelle gediagnosticeerd met ADHD en ODD (een aandachtstekort-hyperactiviteitstoornis en een oppositioneel opstandige gedragsstoornis).

Het was niet eenvoudig om deze diagnoses te horen en er stormden heel wat vragen door mijn hoofd. Hoe zou hij zich redden op school? Zou hij later verkering, een huwelijk, en zelfs het vaderschap aankunnen? En hoe moest het wanneer wij te oud zouden zijn om hem te helpen, of er niet meer waren? We hadden geen idee wat we allemaal konden verwachten. Tegelijk besloten mijn man en ik dat we niet oeverloos zouden gaan proberen om eruit te halen wat er toch niet in zit, maar Jelle te aanvaarden en van hem te houden zoals hij is. Met al zijn onrust, boosheid en verzet tegen gezag.

Hij vroeg te veel aandacht van de juf

Toen Jelle de leerplichtige leeftijd bereikte, hebben we eerst gekozen voor een gewone basisschool, zodat hij in ons dorp zijn eigen sociale netwerk zou krijgen. Na twee jaar is hij alsnog naar het speciaal onderwijs gegaan. Deels omdat zijn IQ niet toereikend was voor regulier onderwijs, maar ook omdat hij niet op zijn plek zat in een klas met dertig kinderen. Hij vroeg te veel aandacht van de juf, en mocht op een gegeven moment zelfs niet meer overblijven omdat de overblijfmoeders door hem niet meer aan de andere kinderen toekwamen. Ook werden de andere kinderen bang voor hem, want wanneer Jelle te veel prikkels krijgt en hij niet uit zijn woorden kan komen, wordt hij boos en uit hij dat lijfelijk.

Al deze dingen hebben me veel tranen gekost, maar tegelijk gesterkt in de beslissing dat hij zo snel mogelijk naar het speciaal onderwijs moest. 

Thuis drukt Jelle met zijn boosheid ook wel een stempel op het gezin, maar evengoed met zijn aanhankelijkheid. Wanneer je een-op-een met hem bent, is hij heel toegankelijk.

Het ontbreekt me soms domweg aan energie

Jelle houdt niet van onverwachte wisselingen, op welk vlak dan ook. Dat betekent dat hij veel orde en regelmaat nodig heeft, en ook dat alles precies moet verlopen zoals hij het verwacht, maar dat lukt niet altijd. Ik houd Jelle thuis erg kort en probeer heel duidelijk te zijn, maar ik moet toegeven dat ik ook wel eens de touwtjes laat vieren omdat ik niet altijd zin heb in gescheld en geschreeuw. De andere kinderen verwijten me het me wel eens dat Jelle er af en toe mee wegkomt wanneer hij niet naar me luistert, maar het ontbreekt me soms domweg aan de energie of de tijd om heel intensief op zijn gedrag in te gaan en mijn gezag te laten gelden.

Ik ben hem nog steeds fysiek de baas

Jelle vindt het fijn om contact te hebben, en zoekt dat ook met de mensen om zich heen, maar tegelijk is dat een probleem, want tijdens dat contact gaat hij met opzet de ander ergeren en conflicten zoeken.

Wanneer hij ruzie heeft met zijn oudere broer, moet ik alert zijn dat het niet uitloopt op een vechtpartij. Het scheelt dat ik Jelle nog steeds fysiek te baas kan. Natuurlijk maak ik me wel eens zorgen over hoe het moet wanneer hij sterker is dan ik, maar ik heb het vertrouwen dat ik hem wel mentaal aan zal blijven kunnen. Ook heb ik de hoop dat hij tegen die tijd voldoende kaders heeft om te beseffen wanneer hij een grens overgaat en beter even weg kan gaan om wat rust te pakken.

Overigens weet hij zich in het openbaar goed te beheersen; hij begrijpt dat hij zich daar niet kan laten gaan. Hij gaat dan ook gewoon mee naar bijvoorbeeld een restaurant of naar de kerk - al hebben we wel een uitdaging wanneer hij zijn pillen (Ritalin) niet op tijd heeft ingenomen.

Ik zie overeenkomsten met mijn man

Door gesprekken met allerlei psychologen is inmiddels gebleken dat Jelle niet het enige gezinslid met een stoornis is. Zowel enkele andere kinderen als mijn man blijken in meer of mindere mate ADHD te hebben.

Ik zie veel overeenkomsten tussen Jelle en mijn man. Zoals heel druk zijn in hun denken en alles tegelijk willen, veel dingen aanpakken, maar niet afronden. Maar net zomin als ik dat voor Jelle kan, kan ik ook niet alle steken oprapen die mijn man laat vallen. Wanneer ik ‘last’ heb van zijn gedrag, bescherm ik mezelf door mij daar emotioneel voor af te sluiten. Dan ga ik mijn eigen dingen doen, dingen waar ik energie van krijg, zoals handwerken, sporten en hardlopen. Wanneer mijn man voor mijn gevoel weer grip heeft op alles, komen onze wegen weer samen. Je zou ons huwelijk enigszins als dynamisch kunnen omschrijven, want natuurlijk vallen hierover ook woorden, maar uiteindelijk overwint de liefde. 

Ik probeer stapje voor stapje te leven

Volgend jaar gaat Jelle naar het praktijkonderwijs, dan gaan we weer een nieuwe fase in. Sinds enkele jaren is de ADHD sterker aanwezig dan de ODD en straks komt daar ook de puberteit nog bij. Spannend! Jelle moet echt nog leren waar zijn valkuilen liggen. Ik hoop dat hij zichzelf en zijn zwakke kanten zodanig leert kennen dat hij ermee om weet te gaan binnen een relatie. Dat zijn ODD geen belemmering zal zijn om een liefdevolle relatie aan te gaan en deze niet nadelig zal beschadigen. Anderzijds probeer ik gedachten aan de toekomst te blokken en per dag, stapje voor stapje te leven. God is iedere dag mijn begin en mijn houvast. Hij loopt met ons mee. Die rust mag ik door alles heen ervaren.”

Tekst: Marianne Grandia 

Wanneer heeft een kind ODD? Lees hier een interview met een deskundige.

Meer artikelen lezen over opvoeding? Klik hier