Icon--npo Icon--EO Icon--eva Icon--eva-slogan Icon--comment Icon--audio Icon--mail Icon--video Icon--image Icon--search Icon--pinterestCircle Icon--facebook Icon--facebookCircle Icon--twitter Icon--snapchat Icon--instagram Icon--clip Icon--whatsapp Icon--pinterest Icon--youtube Eva Logo
tussenjaar
8 februari 2019 in Hoofd & hart

Help, mijn kind neemt een tussenjaar!

“Mam, ik ga backpacken in Azië.” Even denk je dat zoonlief een grapje maakt. Hij heeft net zijn middelbareschooldiploma op zak en zijn cijfers zijn zó goed dat alle vervolgopleidingen de rode loper voor hem uitleggen. Waar is een tussenjaar dan goed voor? Heeft het wel zin? Wat als hij nooit meer gaat studeren?

Een paar maanden verwaarloosde katten aaien in Roemenië, een jaartje kassadraaien, couch surfend van de ene naar de andere kant van Australië, een EH-basisjaar of toch met weeskinderen werken in Zimbabwe. Nadat het tussenjaar in 2014 en 2015 met de aankondiging en invoering van het leenstelsel drastisch in populariteit afnam, maakt het ‘gap year’ een ware comeback. Nooit eerder waren er zoveel studenten met een tussenjaarervaring, blijkt uit cijfers van ResearchNed. Meer dan een op de tien eerstejaarsstudenten koos voor een jaartje ‘ff iets anders’.

Talen of techniek

Zelf snap ik dat maar al te goed. Ik weet nog hoe belachelijk ik het vond dat ik op veertienjarige leeftijd al moest kiezen tussen talen en techniek. Hoe moest ik nou weten wat ik wilde en – ook niet onbelangrijk – wat ik kon? Na de middelbare school werd de keuzestress alleen maar groter. Koos ik voor een taal, pedagogische wetenschappen, communicatie- of toch informatiewetenschap? De studiekeuzetesten en open dagen vlogen me om de oren. Net als veel jongeren vond ik mezelf te jong om te bepalen achter welk bureau ik de rest van mijn leven terecht zou komen.

De tussenjaarcoach

Rond de wat-moet-ik-met-mijn-leven-stress ontstaat een compleet nieuwe industrie. Zo bestaan er vele professionele tussenjaarorganisaties en tussenjaarcoaches die jongeren, met een beetje trekken hier en draaien daar, kunnen helpen aan een weldoordachte tussenjaar- of studiekeuze. “Mijn workshops zijn soms therapeutische bijeenkomsten” vertelt tussenjaarcoach Danielle Vogels aan NRC, “want het gaat veel verder dan: wil je een taal leren of ga je op reis? Het gaat over angsten en verwachtingen, over vasthouden en loslaten, over de grote overgang tussen adolescentie en volwassenheid. Soms wordt er zelfs gehuild.”

‘Eerlijk: mijn jaartje ‘ff iets anders’ veranderde mijn studiekeuze niet’

De belangrijkste vraag die jongeren die voor een tussenjaar kiezen zichzelf moeten stellen is volgens Vogels: wat drijft je? “Veel jongeren beginnen met googelen. Naar reizen, taalcursussen of gap year programma’s. Probeer dat eens uit te stellen totdat je weet wat je drijft. Reislust? Leergierigheid? Nieuwsgierigheid? Weg van je ouders? Misschien kom je er dan wel achter dat je net zo lief een kamer in Nederland huurt en even gaat werken.” Scheelt weer een lange vlucht.

(Geen) succes

Die tussentrajecten leveren vaak wat op, blijkt uit onderzoek. Jongeren beginnen na een tussenjaar vaak gemotiveerder aan een studie. Begrijpelijk, want als je tijdens je vrijwilligerswerk in een dierenasiel enthousiast bent geworden over werken met dieren, heb je meer zin om een studie in die richting te volgen. Je hebt namelijk een doel voor ogen. Het effect op ‘studiesucces’ – voor ouders vaak een goede reden om hun kind los te laten – blijkt iets minder groot. Studenten die een tussenjaar hebben gevolgd, doen vaak iets langer over hun studie dan studenten die direct na de middelbare school doorstromen.

Kangoeroes knuffelen

Toen ik tijdens mijn bacheloropleiding Communicatiewetenschap – een “lekker brede studie omdat ik écht nog niet wist wat ik wilde – nog niet klaar was om een premaster te kiezen, schreef ik mij in voor een semester studeren in Australië. Ik was dan wel voor de wet volwassen en een studiegenootje ging met me mee, maar ik was doodsbang toen ik voet op Australische bodem zette. Nog nooit was ik zo ver en lang van huis geweest. Wat als ik door de mand viel, dat ik dit helemaal niet aankon? Als ik zoveel heimwee zou krijgen dat ik niet meer kon functioneren? Ik voor gek zou staan als ik stuntelend een presentatie in het Engels moest geven?

Ik overwon mijn angsten. Doordeweeks deed ik mijn best als student, in het weekend was er meer dan genoeg tijd voor eindeloze tripjes naar uitgestrekte witte stranden, knuffelen met kangoeroes, snorkelen tussen de dolfijnen en barbecueën tot je een ons weegt.

Helpt een tussenjaar?

Of het tussenjaar een wondermiddel is dat tot de allerbeste studiekeuze leidt? Dat valt niet te voorspellen en verschilt per persoon en situatie. De 20-jarige Daniël, die nadat hij stopte met zijn studie theologie koos voor het EH-Basisjaar, zegt: “Ik had mijn maanden bij de EH voor geen goud willen missen”. Hij leerde dat hij geliefd, gewild en gezegend is en doet nu de pabo. Terwijl Wouter (22) er na een maand werken en reizen achter komt dat hij eigenlijk nog helemaal niet klaar is om te studeren. Maar, zegt hij, “Ik heb al wel heel veel geleerd. Ik ben veel beter geworden in het maken van contacten en ik ben totaal zelfstandig geworden. Je kunt al mijn tassen afpakken, me ergens droppen, en ik weet vrij zeker dat ik het overleef.” Hij mag dan geen papiertje op zak hebben, dit is ook heel wat waard.

Eerlijk: mijn jaartje ‘ff iets anders’ veranderde mijn studiekeuze niet. Uiteindelijk ging ik toch voor de master Journalistiek, wat ik aan het begin van mijn studie al in gedachten had. Maar toch: ik had wel mooi heel wat angsten overwonnen en grenzen verlegd. Misschien is dat wel waar een tussenjaar uiteindelijk om draait: ontdekken wat je leuk vindt en wat niet, waar je krachten liggen, maar ook je zwaktes, op een plek of in een situatie waar je even helemaal aan jezelf bent overgeleverd. Beter weten wat je wil, waar je voor staat, ook al is het maar een klein beetje. Dat zoonlief dan niet 22, maar 23 jaar is als hij straks is afgestudeerd… wat doet dat er dan nog toe?

Beeld: Pixabay