Icon--npo Icon--EO Icon--eva Icon--eva-slogan Icon--comment Icon--audio Icon--mail Icon--video Icon--image Icon--search Icon--pinterestCircle Icon--facebook Icon--facebookCircle Icon--twitter Icon--snapchat Icon--instagram Icon--clip Icon--whatsapp Icon--pinterest Icon--youtube Eva Logo
15 april 2019 in Hoofd & hart

Column: Onbewust onbekwaam met je neus in de modder

De stap van Onbewust Onbekwaam naar Bewust Onbekwaam is de meest ontmoedigende stap in het leerproces, ontdekte Paulien. Je stroopt je mouwen op, je denkt vol goede moed ‘ik ga!’, en niet veel verder struikel je en je belandt met je neus in de modder.

Het was najaar 2004. Mijn eerste zes weken op de deeltijdpabo zaten erop. Eindelijk mocht ik nu dan mijn eerste officiële snuffelstage lopen. Popelend van ongeduld zat ik achterin een 27 kinderen tellende klas in Utrecht Overvecht. Wat een baan had zo’n juf! 

Groot was mijn vreugde toen de juf van groep drie mij voor het eerst waardig achtte een rekenlesje te geven. Heel voorzichtig. Onder haar supervisie.

Of ik dat wilde? Wat dacht ze dan? Ik had al minstens drie rekenlessen gehad op de pabo. Ik wist van de vork en de steel en de hoed en de rand. Zij kon het rustig aan mij overlaten en lekker met een bakje koffie achterin gaan zitten. Ik ging dat 27-koppige varkentje eens even vakkundig wassen.

Vol vertrouwen stond ik op de dag der waarheid voor de klas. Zevenentwintig paar verwachtingsvolle ogen keken mij aan. Volgens het boekje moest ik nu starten met een Inspirerende Intro. Dat wilde ik wel, maar het audiovisuele materiaal liet het even afweten. Of, wacht, .. er bleek een stekker te zijn die in een stopcontact moest. Tegen de tijd dat ik het euvel ontdekt had was ik de helft van de klas al kwijt. Ze zaten nog steeds goedmoedig op hun 27 stoeltjes, maar aan hun ogen zag ik dat ze al lang naar een ander oord waren getogen dan rekenlesland. Sommige kinderen waren bezig elkaars schoenveters te ontknopen. En anderen deden een zelf-uitgevonden variant van zit-tikkertje. Het werd een hele lange les.  

Die middag besprak ik in hevige twijfel mijn ervaringen met de juf van groep drie. Of ik wel geschikt was. Of ik niet de verkeerde keuze had gemaakt. Het huilen stond me nader dan het lachen.

De juf lachte me hartelijk uit

De juf lachte me hartelijk uit. “Gisteren”, zei ze, “was je onbewust onbekwaam”. Dat klopte. Onbekwaam was ik zeker, en gisteren had ik daar nog geen idee van. “En vandaag”, vervolgde ze “ben je bewúst onbekwaam”. Bewust Onbekwaam en vast en zeker ook Buitengewoon Ongeschikt, leek me. Maar nee, dat was niet zo, vertelde de juf me. Het hoorde gewoon bij het leerproces.

Later, toen ik zelf studenten ging begeleiden en coachen zag ik het keer op keer gebeuren. De stap van Onbewust Onbekwaam naar Bewust Onbekwaam is de meest ontmoedigende stap in het leerproces. Je stroopt je mouwen op, je denkt vol goede moed ‘ik ga!’, en niet veel verder struikel je en je belandt met je neus in de modder. Je hebt al wel wat kennis, maar nog lang niet de ervaring die nodig is om vlekkeloos te doen wat je voor ogen hebt.

Het zal een beetje de bril zijn waar ik in de loop der tijd door ben gaan kijken. Maar volgens mij gaat het in de Bijbel over niets anders dan over leren. Over niets anders dan mensen die onbewust onbekwaam zijn. Of steeds bewuster onbekwaam.

Op zondag in de kerk krijgen we de theorie. Over ‘hoe het moet en hoe het zou moeten zijn’. Maar dan, op maandag, begint de stage. We struikelen. We vallen. ‘Mijn geest is wel gewillig, maar het vlees is zwak!’. En juist als we tevreden vaststellen dat het ergens op begint te lijken, kijken we in de spiegel en zien daar tot onze schrik de Farizeeër die prevelt: ‘Dank U dat ik niet ben zoals die anderen’. En dat maakt het interessant. Leren, groeien, het vereist veldslagen op het niveau van ons totale mens-zijn. En laten we elkaar niet te makkelijk toeroepen: ‘Je wéét toch hoe het zit?’. Want of je iets wéét is iets anders dan of je iets doét. De discipelen hadden een lange periode in de nabijheid van Jezus nodig om van ‘weten’ te groeien naar ‘doen’.

Don Quichotte

Om te kunnen leren is veiligheid nodig. Ruimte om eerlijk naar jezelf te kijken en kwetsbaar te zijn. Wanneer we in de kerk allemaal wéten hoe het zit, maar ons tekort achter maskers af moeten schermen worden we een Keurige Kerk. Een kerk waar we strak in het harnas als een Don Quichotte strijden tegen het kwaad búiten ons. Een kerk waar we vergeten dat de scheidslijn tussen goed en kwaad dwars door ons eigen hart loopt. Een gemeenschap zonder genade, waar we aan de randen tollenaren en zondaren met de stille trom zien verdwijnen.

Gelukkig hebben wij niet het laatste woord. We zien in de Bijbel hele volken, zelfs een hele mensheid, struikelen en vallen. En toch – ‘nochtans’-  wéten we dat het goedkomt. Onbewust, bewust, steeds onbekwamer. Maar hoe dan ook: in Hem gered.   

Nog zo'n moment voor Paulien: op de verkeerde dag op het schoolplein staan. Lees hier haar column.