Eva Logo
5 oktober 2019 in Lijf & leven

'Mijn dochters rouwden allemaal op een andere manier'

Drie jaar nadat bij haar man een hersentumor werd ontdekt, bleef Gea Stoel (56) achter met vier jonge kinderen. Omdat ze ontdekte dat iedereen vroeg of laat met rouw en verlies te maken krijgt, ontwikkelde ze het therapeutische bordspel ‘Hart op de tong’, dat jong en oud helpt om over scheiding, ziekte of rouw te praten.

Gea weet zelf als geen ander wat rouw is. Op een zondag in september 2000, net voordat de kerkdienst begint, wordt ze apart genomen. “Mijn man Henk, die ’s ochtends in Bergen op Zoom had gepreekt en daarna zou voorgaan in de gemeente in Middelharnis, was bij een eenzijdig ongeluk in de sloot terechtgekomen. De auto moest open worden gezaagd. Henk had een hersenschudding en een gebroken ruggenwervel. Toen ik aankwam in het ziekenhuis, wist hij niet meer wat er was gebeurd. Ik vond dat hij als predikant van twee gemeenten altijd te hard werkte en dacht: dit is vast bedoeld om hem even stil te zetten.”

‘Rouw komt niet alleen maar om de hoek kijken als je iemand verliest aan de dood’

Een week later krijgt Gea een telefoontje uit het ziekenhuis. “Henk had een zware epileptische aanval gehad. Toen hij werd onderzocht, bleek er een enorme tumor in zijn hersenen te zitten. Ik was in shock en dacht: dit kan niet waar zijn. Ik was vijf maanden zwanger van ons vierde kindje; zou God dan de vader wegnemen? Volgens een arts in Rotterdam was Henk een tikkende tijdbom. Met een operatie en bestralingen kon hij er alleen nog voor zorgen dat de bom wat langzamer zou tikken. Ondertussen geloofde ik stellig in een wonder.”

Op 12 december wordt Henk geopereerd. “Overal om ons heen werd voor ons gebeden. Toen ik zelf bad om genezing voor Henk, hoorde ik een stem zeggen: ‘Henk wordt niet meer beter’. Ik sperde mijn ogen. Waar kwam die stem vandaan? Dit wilde ik niet horen! Ik vroeg God of Henk dan, net als koning Hizkia, nog vijftien jaar mocht leven om een vader te zijn voor zijn kinderen. In februari werd onze vierde dochter geboren. Het was een heel heftige tijd. Omdat Henk nog steeds zware aanvallen had, kon ik hem eigenlijk niet alleen laten. Hij werd afgekeurd, we verlieten de pastorie en kochten een huis in Nieuwleusen, in de buurt van mijn familie. Mijn nicht riep hulptroepen op, die ons nieuwe huis piekfijn in orde maakten. We konden er zo in!”

Geen vader meer

Een iets rustigere periode breekt aan voor het gezin van Gea. Totdat Henk in augustus 2003 niet meer goed uit zijn woorden komt. De tumor groeit weer en een tweede operatie volgt. “Toen Henk bijkwam, bleek hij een half verlamd, kon hij niet meer praten en niet meer slikken. Henk was een zwaar gehandicapte man geworden. Hij is nog zes weken in leven gehouden, voordat hij zijn laatste adem uitblies. Henk was 40 jaar. Ik bleef achter met vier meiden van 8, 6, 4 en 2 jaar. Ik vond het heel erg dat ik geen partner meer had, maar ik vond het nog veel erger dan mijn kinderen geen vader meer hadden.” Gea laat even een stilte vallen. “Als ik er zo over praat, doet het me nog steeds pijn.”

Een periode van rouw breekt aan. Als er één ding is dat Gea door die jaren heen heeft geleerd, is het wel dat ze het niet alleen kan. “Toen Henk er nog was, kreeg ik van gemeenteleden de vraag of het fijn zou zijn als de kinderen elke zaterdag werden opgehaald, zodat wij tijd voor elkaar zouden hebben. Dat was ontzettend fijn! Toen Henk er niet meer was, wilde ik de zaterdag voor mezelf houden, om te rouwen, een fotoboek te maken of mijn dagboek bij te werken. Familie en vrienden pasten om de beurt op de kinderen. Ik heb door dit alles geleerd om concreet om hulp te vragen. Ik kon niet anders.”

 ‘Ik was vijf maanden zwanger van ons vierde kindje; zou God dan de vader wegnemen?’

Van haar eigen kinderen leert Gea hoe kinderen omgaan met verlies en rouw. “Mijn dochters verwerkten de dood van hun vader allemaal op een andere manier. Waar de ene dochter het liefst speelde bij vriendinnetjes om er even niet aan te hoeven denken, kreeg de andere dochter last van verlatingsangst en wilde zij mij geen moment uit het oog verliezen. Weer een andere dochter was ineens niet meer zindelijk en moest met een luier om naar school.”

Rouw in leven

Een paar jaar is Gea fulltime huismoeder, totdat het begint te kriebelen en ze haar baan in het praktijkonderwijs weer deels oppakt. Jaren later trouwt ze met René Visser – die zijn vrouw in 2013 verloor – waarmee ze nu een samengesteld gezin met acht kinderen vormt. “Mijn eigen ervaring motiveerde me om tien jaar na de dood van Henk de opleiding rouw- en verliesbegeleider te volgen en een eigen coaching praktijk op te zetten. Als ervaringsdeskundige heb ik weinig woorden nodig om de ander te begrijpen. Ik ben er inmiddels achter dat rouw niet alleen maar om de hoek komt kijken als je iemand verliest aan de dood, maar ook als je je baan verliest, je ouders gaan scheiden of gewoonweg als je ouder wordt en je gezondheid verliest.”

‘Deze kinderen denken vaak dat ze de enigen zijn’

Als Gea er tijdens haar studie achter komt dat er weinig materiaal bestaat om kinderen met gescheiden ouders te helpen, bedenkt ze het therapeutische spel ‘Hart op de tong’. “Mijn oudste dochter, die pedagogische wetenschappen studeert, heeft me geholpen het spel te optimaliseren. Inmiddels heb ik een uitbreiding gemaakt, die is gebaseerd op het contextueel en systematisch gedachtegoed van Bert Hellinger. Het komt erop neer dat de spelleider samen met de speler(s) zijn of haar situatie gaat uitbeelden, bijvoorbeeld met behulp van playmobilpoppetjes. Het is daardoor veel breder inzetbaar, zoals bij mensen die verlies hebben ervaren door ziekte, ontslag, burn-out, pesten of overlijden.

Om alles eruit te halen wat erin zit, verkoop ik het spel alleen nog in combinatie met een trainingsdag, speciaal voor therapeuten, coaches, maatschappelijk werkers en leraren. Zo kan een leraar het spel bijvoorbeeld inzetten om in gesprek te gaan met een groepje kinderen die allemaal een scheiding hebben meegemaakt. Deze kinderen denken vaak dat ze de enige zijn die worstelen met bepaalde gevoelens, terwijl dat echt niet zo is!”

Gea gebruikt het spel ook bij haar eigen cliënten. “Cliënten vinden het fijn dat ze bezig zijn met het bordspel op tafel, zodat ze mij niet constant aan hoeven te kijken. Er komen vragen aan bod als: ‘Wie is er naast je familie belangrijk voor jou?’, ‘Hoe zag je leven eruit voordat dit je overkwam’ of ‘Wat houdt jou nu het meeste bezig?’ Ik zou het ontzettend mooi vinden als meer mensen het spel ontdekken en inzetten om anderen verder te helpen. Het is een wonder wat het positioneren van die playmobilpoppetjes soms losmaakt. Ik ben zo ontzettend blij als ik iemand weer ‘opgeruimd’ mijn praktijk uit zie lopen. Dat gun ik iedereen.”

 

Benieuwd naar het bordspel? Hier lees je er meer over!
https://www.harmonycoaching.nl/hart-op-de-tong-therapeutisch-bordspel/